وقتی نوبت به درمانهای دندانپزشکی کودکان میرسد، ذهن بیشتر است والدین به سراغ ترمیم دندانهای شیری یا ارتودنسی میروند. اما گاهی اوقات مشکل عمیق تر از یک پوسیدگی ساده است. لثه، این بافت صورتی و ظریف، نقش اساسی در سلامت دهان کودک دارد. در برخی شرایط خاص، مداخله جراحی تنها راه حل اصولی و پیشگیرانه تلقی می شود. اینجاست که موضوعجراحی لثه کودکان مطرح می شود. شاید در نگاه اول کلمه جراحی کمی ترسناک باشد. طبیعی است. اما بسیاری از این اقدامات جزئی، کم تهاجمی و کاملاً کنترل شده هستند.
جراحی لثه کودکان چیست و چه زمانی انجام می شود؟
جراحی لثه در کودکان به مجموعهای از مداخلات جراحی اطلاق میشود که برای اصلاح مشکلات بافت لثه، فرنولوم (بند لب یا زبان)، آشکار کردن دندانهای پنهان یا درمان عفونتهای پیشرفته انجام میشود. این جراحی ها معمولا توسط متخصص دندانپزشکی کودکان یا تبدیل شدن زمان انجام آن بستگی به نوع مشکل دارد. گاهی در سنین پایین (3 تا 6 سالگی) برای اصلاح فرنولوم کوتاه زبان. گاهی در دوره دندان های مختلط به رشد دندان های دائمی کمک می کند و در موارد نادر بیماری های شدید لثه را کنترل می کند. نکته مهم این است که تصمیم برای انجام جراحی معمولاً پس از بررسی دقیق رادیوگرافی ها، ارزیابی رشد فک و تجزیه و تحلیل وضعیت بافت نرم گرفته می شود. هیچ اقدام عجولانه ای وجود ندارد.
چه مشکلاتی باعث جراحی لثه کودکان می شود؟
- فرنولوم غیرطبیعی (فرنکتومی): گاهی اوقات لب بالایی خیلی ضخیم یا کوتاه است و بین دندان های جلویی فاصله ایجاد می کند. در چنین شرایطی یک جراحی فرنکتومی ساده انجام می شود.
- فرنولوم زبان کوتاه (ankyloglossia):کودک در تلفظ برخی از حروف مشکل دارد یا در شیردهی اختلال ایجاد می شود. اصلاح جراحی می تواند عملکرد را بهبود بخشد.
- دندانهای پنهان: بعضی از دندانهای دائمی زیر بافت لثه گیر میکنند. در این حالت جراحی محدودی برای آشکار شدن تاج دندان انجام می شود.
- تحلیل لثه: اگرچه نادر است، اما در برخی از کودکان با ناهنجاری های فک یا مسواک زدن نامناسب دیده می شود.
- عفونتهای پیشرفته لثه: در موارد خاص، آبسه یا التهاب شدید ممکن است نیاز به تخلیه و جراحی لثههای کودکان داشته باشد.
واقعیت این است که بیشتر این مداخلات کوتاه، سرپایی و با کمترین ضربه هستند.
بهترین سن برای جراحی لثه کودکان
اگر مشکل فرنولوم زبان باشد، اصلاح ممکن است حتی در دوران نوزادی انجام شود. برای مشکلات مربوط به دندان های دائمی، معمولا بین 7 تا 12 سالگی زمان مناسبی است. به معنای دوره ای است که رشد دندان ها در حال تکمیل است. جراحی نباید خیلی زود یا خیلی دیر انجام شود. تعیین زمان طلایی بر عهده کارشناس است. تاخیر بیش از حد گاهی اوقات درمان ارتودنسی را در آینده پیچیده تر می کند.
آیا جراحی لثه در کودکان دردناک است؟
در طول جراحی لثه برای کودکان، خیر. از بی حسی موضعی استفاده می شود و کودک دردی را احساس نمی کند. در برخی موارد خاص از بیهوشی کوتاه مدت یا آرامبخش نیز استفاده می شود، مخصوصاً برای کودکان بسیار مضطرب. پس از جراحی، ممکن است کمی ناراحتی یا التهاب خفیف وجود داشته باشد. اما معمولا با مسکن های ساده کنترل می شود. درد شدید یا غیر قابل تحمل در این نوع جراحی شایع نیست. نکته مهم مدیریت روانی کودک است. یک تجربه مثبت در یک محیط درمانی از شکل گیری ترس های آینده جلوگیری می کند.
مراقبت پس از جراحی لثه برای کودکان
دوره نقاهت معمولاً کوتاه است. چند توصیه رایج:
- مصرف غذاهای نرم و خنک
- از غذاهای تند و اسیدی پرهیز کنید
- رعایت بهداشت دهان و دندان طبق تجویز پزشک
- استفاده از دهانشویه در صورت تجویز
- بافت لثه را می توان به روشی شگفت انگیز ترمیم کرد. در کودکان، این روند حتی سریعتر از بزرگسالان رخ می دهد.
آیا می توان جراحی لثه کودک را به تعویق انداخت؟
در برخی موارد، مانند فرنولوم خفیف، پزشک ممکن است توصیه کند منتظر بمانید و تماشا کنید. اما در شرایطی که مشکل باعث اختلال در گفتار، ناهنجاری ارتودنسی یا التهاب مزمن می شود، تاخیر می تواند عوارض طولانی مدت ایجاد کند. به تعویق انداختن بی دلیل گاهی درمان ساده امروز را به مداخله پیچیده فردا تبدیل می کند. بنابراین، تصمیم باید بر اساس ارزیابی متخصص باشد، نه فقط نگران اصطلاح جراحی لثه کودکان.
نقش والدین در موفقیت درمان جراحی لثه کودکان
حمایت عاطفی والدین بسیار تعیین کننده است. انتقال اضطراب به کودک تجربه درمان را دشوار می کند. آرامش، توضیح ساده و اغراق نکردن موضوع کمک زیادی می کند. به یاد داشته باشید: کودکان به طرز شگفت انگیزی انعطاف پذیر هستند. اگر محیط درمان مناسب باشد، اغلب بهتر از آنچه ما تصور می کنیم با آن مقابله می کنند.
